Busko Zdrój Wojciecha Belona
Busko Zdrój to miejscowość uzdrowiskowa, położona w województwie świętokrzyskim, na Ponidziu. Dzieli się na dwie części – Busko, z Klasztorem Norbertanek, rynkiem, drewnianym kościołem św. Leonarda i część zdrojową – XIX-wieczny kurort, słynący z wód siarczkowych i leczenia chorób układu ruchowego i kostnego. W tej właśnie miejscowości wychował się i mieszkał do końca życia Wojciech Belon – poeta, kompozytor piosenek, założyciel nieustannie popularnego zespołu Wolna Grupa Bukowina. Wojtek Belon urodził się w 1952 roku w Kwidzynie, wychował się w Busku. Także z Buska pochodzi Grażyna Kulawik, szkolna koleżanka Wojtka, zwana Zajączkiem, wraz z którą w 1971 roku zadebiutowali na Giełdzie Piosenki Turystycznej w Szklarskiej Porębie. Wojtek Belon jest autorem między innymi Majstra Biedy, Nocnej piosenki o mieście, Pejzaży harasymowiczowskich, Sielanki o domu, czyli po prostu kanonu piosenek, które znają chyba wszyscy bywający w górach i na innych turystycznych szlakach.
W Busku bez trudu można odnaleźć ślady poety – miejscowość znajduje się na Świętokrzyskim Szlaku Literackim, najważniejsze miejsca związane z Wojtkiem Belonem są dobrze oznakowane i kierują do nich drogowskazy. Pierwsze z nich to Galeria Sztuki Zielona i Muzeum Ziemi Buskiej, które mieszczą się w tym samym budynku – przy ulicy Mickiewicza 7. Jest to drewniana willa w stylu uzdrowiskowym, z malowniczą werandą i zdobieniami snycerskimi. Zaprojektowana została przez zdrojowego lekarza Juliana Majkowskiego. Willa pomalowana jest na ciemnoturkusowo, stąd pewnie nazwa galerii. Wewnątrz można zobaczyć niewielką ekspozycję poświęconą historii i etnografii regionu, znanym postaciom pochodzącym z Buska, między innymi oczywiście Wojtkowi Belonowi. Muzeum otwarte jest od wtorku do czwartku w godzinach 10.00–14.00 i od środy do piątku od 14.00 do 17.00.
Idąc piękną aleją kasztanową, która łagodnie schodzi z Garbu Pińczowskiego w stronę Parku Zdrojowego, po lewej stronie (ul. Mickiewicza 13) znajduje się I Liceum Ogólnokształcące w Busku, do którego uczęszczał Belon, tam występował na szkolnych koncertach i przeglądach. Obecnie na szkole znajduje się tablica pamiątkowa. Kolejnym punktem wartym odwiedzenia jest Buskie Centrum Kultury. Na skwerku przed głównym wejściem w 2008 roku ustawiony został pomnik – „Ławeczka Belona”, przedstawia poetę siedzącego na ławce, która została wkomponowana w alejkę i chodnik w taki sposób, że tworzą one w całości gitarę. Można sobie posiedzieć i odpocząć razem z Wojtkiem Belonem na jej gryfie. Autorem pomnika jest Jacek Kucaba, inspirował się on znanym zdjęciem poety wykonanym przez Bogdana Ptaka . Warto też zajrzeć do środka centrum kultury – na parterze mieści się punkt informacji turystycznej, a w sali koncertowej raz do roku, w maju odbywa się Ogólnopolski Festiwal Piosenki im. Wojtka Belona.
Można także odwiedzić buski cmentarz, gdzie znajduje się grób poety, zmarłego w 1985 roku w Krakowie. Niedaleko niego jest pochowany Czesław Król, buski piekarz, znany jako Czesiek Piekarz, u którego Belon był częstym gościem i tak o nim pisał:
Chleba takiego jak ten od Cześka
Nie kupisz nigdzie, nawet w Warszawie
Bo Czesiek Piekarz nie piekł, lecz tworzył
Bochny, jak z mąki słoneczne kołacze.
Kłaniali mu się ludzie, gdy wyjrzał przez okno
W kitlu łyknąć powietrza
A kromkę masłem smarując każdy
Mówił: Nad chleby ten chleb od Cześka
Piekarnia Cześka mieściła się w XIX wiecznym budynku wybudowanym przez Feliksa Rzewuskiego, który dzierżawił Busko od Królestwa Polskiego po kasacji klasztoru Norbertanek. Dom mieści się przy ulicy Staszica 6 (naprzeciwko klasztoru).
Belon pisał także o Busku i okolicach, na przykład w piosence Sad: „W moim mieście wyrąbali sady, ciągnące się hen – aż po Zdrój / w moim mieście wyrąbali sady pachnące wiosenną zamiecią i lata owocem dojrzałym”, albo w Nucie z Ponidzia:
Ponidzie wiosenne, Ponidzie leniwe
Prężysz się jak do słońca kot
rozciągnięte po tych polach
Lichych lasach, pstrych łozinach
Skałkach w słońcu rozognionych
Nidą w łąkach roztańczone
Na Ponidziu wiosna trwa
Warto zajrzeć na stronę internetową poświęconą Wolnej Grupie Bukowina, gdzie znajdują się teksty piosenek, śpiewniki, artykuły poświęcone biografii Wojtka Bellona i wiele innych ciekawych informacji
W Busku bez trudu można odnaleźć ślady poety – miejscowość znajduje się na Świętokrzyskim Szlaku Literackim, najważniejsze miejsca związane z Wojtkiem Belonem są dobrze oznakowane i kierują do nich drogowskazy. Pierwsze z nich to Galeria Sztuki Zielona i Muzeum Ziemi Buskiej, które mieszczą się w tym samym budynku – przy ulicy Mickiewicza 7. Jest to drewniana willa w stylu uzdrowiskowym, z malowniczą werandą i zdobieniami snycerskimi. Zaprojektowana została przez zdrojowego lekarza Juliana Majkowskiego. Willa pomalowana jest na ciemnoturkusowo, stąd pewnie nazwa galerii. Wewnątrz można zobaczyć niewielką ekspozycję poświęconą historii i etnografii regionu, znanym postaciom pochodzącym z Buska, między innymi oczywiście Wojtkowi Belonowi. Muzeum otwarte jest od wtorku do czwartku w godzinach 10.00–14.00 i od środy do piątku od 14.00 do 17.00.
Idąc piękną aleją kasztanową, która łagodnie schodzi z Garbu Pińczowskiego w stronę Parku Zdrojowego, po lewej stronie (ul. Mickiewicza 13) znajduje się I Liceum Ogólnokształcące w Busku, do którego uczęszczał Belon, tam występował na szkolnych koncertach i przeglądach. Obecnie na szkole znajduje się tablica pamiątkowa. Kolejnym punktem wartym odwiedzenia jest Buskie Centrum Kultury. Na skwerku przed głównym wejściem w 2008 roku ustawiony został pomnik – „Ławeczka Belona”, przedstawia poetę siedzącego na ławce, która została wkomponowana w alejkę i chodnik w taki sposób, że tworzą one w całości gitarę. Można sobie posiedzieć i odpocząć razem z Wojtkiem Belonem na jej gryfie. Autorem pomnika jest Jacek Kucaba, inspirował się on znanym zdjęciem poety wykonanym przez Bogdana Ptaka . Warto też zajrzeć do środka centrum kultury – na parterze mieści się punkt informacji turystycznej, a w sali koncertowej raz do roku, w maju odbywa się Ogólnopolski Festiwal Piosenki im. Wojtka Belona.
Można także odwiedzić buski cmentarz, gdzie znajduje się grób poety, zmarłego w 1985 roku w Krakowie. Niedaleko niego jest pochowany Czesław Król, buski piekarz, znany jako Czesiek Piekarz, u którego Belon był częstym gościem i tak o nim pisał:
Chleba takiego jak ten od Cześka
Nie kupisz nigdzie, nawet w Warszawie
Bo Czesiek Piekarz nie piekł, lecz tworzył
Bochny, jak z mąki słoneczne kołacze.
Kłaniali mu się ludzie, gdy wyjrzał przez okno
W kitlu łyknąć powietrza
A kromkę masłem smarując każdy
Mówił: Nad chleby ten chleb od Cześka
Piekarnia Cześka mieściła się w XIX wiecznym budynku wybudowanym przez Feliksa Rzewuskiego, który dzierżawił Busko od Królestwa Polskiego po kasacji klasztoru Norbertanek. Dom mieści się przy ulicy Staszica 6 (naprzeciwko klasztoru).
Belon pisał także o Busku i okolicach, na przykład w piosence Sad: „W moim mieście wyrąbali sady, ciągnące się hen – aż po Zdrój / w moim mieście wyrąbali sady pachnące wiosenną zamiecią i lata owocem dojrzałym”, albo w Nucie z Ponidzia:
Ponidzie wiosenne, Ponidzie leniwe
Prężysz się jak do słońca kot
rozciągnięte po tych polach
Lichych lasach, pstrych łozinach
Skałkach w słońcu rozognionych
Nidą w łąkach roztańczone
Na Ponidziu wiosna trwa
Warto zajrzeć na stronę internetową poświęconą Wolnej Grupie Bukowina, gdzie znajdują się teksty piosenek, śpiewniki, artykuły poświęcone biografii Wojtka Bellona i wiele innych ciekawych informacji
oprac. Agnieszka Kurpnik
