Willa pod Jedlami
Willa powstała w latach 1896–97 według projektu Stanisława Witkiewicza. Miał to być wzorcowy projekt i idealne wyobrażenie stylu zakopiańskiego. Willa powstała na wysokiej podmurówce, jest drewniana, konstrukcji zrębowej, kryta gontem, z przepięknym gankiem oraz licznymi wykuszami, wieżyczkami i niezwykle bogatymi wykończeniami snycerskimi. Wewnątrz zachowało się oryginalne wyposażenie, także zaprojektowane przez Witkiewicza.
Mieszkanką Willi pod Jedlami była min. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, wybitna polska poetka dwudziestolecia międzywojennego, związana z grupą poetycką Skamander, także autorka dramatów. Do Zakopanego trafiła za sprawą swojego ojca, Wojciecha Kossaka, który podróżował tam regularnie wraz z całą rodziną. Drugi mąż poetki – Jan Pawlikowski, był góralem, młode małżeństwo zamieszkało w rodzinnym gnieździe Pawlikowskich, czyli właśnie Willi pod Jedlami w Zakopanem.
Choć i ten związek poetki nie zakończył się szczęśliwie (poetka już poprzednio była raz zamężna) – Pawlikowski zdradził ją z młodą baletnicą – to w tym okresie powstało wiele pięknych, miłosnych wierszy poetki.
Willa jest nadal własnością prywatną rodziny Pawlikowskich, jednak wpisana jest w trasę Szlaku Architektury Drewnianej Małopolski, warto się tam wybrać, aby obejrzeć ją z zewnątrz. Znajduje się ona na wzgórzu Koziniec, w oddaleniu od centrum Zakopanego, można tam jednak dojść z Krupówek spacerkiem (ok. 30 min.). Prowadzi tam żółty szlak.
W Willi Pod Jedlami bywała także siostra Marii Pawlikowskiej, czyli Magdalena Samozwaniec, pisarka debiutująca w dwudziestoleciu międzywojennym, autorka m.in. Na ustach grzechu, Wielkiego szlemu i na wpół biograficznej książki o rodzinie Kossaków i realiach życia w pierwszej połowie XX wieku – Maria i Magdalena. Po raz kolejny w fenomenalny sposób, z dużą dawką poczucia humoru i zdrowej dawki krytycyzmu pokazuje Zakopane ze swojej złotej epoki, Zakopane – kurort, stolicę artystyczną ówczesnej Polski.
A tak willę opisuje Magdalena Samozwaniec:
„Oto gniazdo Pawlikowskich na Bystrem, tak zwany Koziniec. Piękne, w czysto góralskim stylu utrzymane dworzyszcze, urządzone z wielkim smakiem: drewniane, rzeźbione stołki, ławy przykryte ludowymi kilimkami, cynowe misy, mosiężne dzbany, na ścianach ręcznie malowane talerze góralskie, wszystko w najszlachetniejszym gatunku. Panuje tu jednak nastrój ponury, pełen tak wówczas lubianej dziwności. Po wielkich izbach o belkowych pułapach krząta się stara zgarbiona wróżka, zawsze w wełniakach, pani Wanda Pawlikowska, żona starego Jana Gwalberta. W alkowie pierwsza żona starszego syna, Michała, Maryna, zaplata przy świeczce włosy (…) Na tej scenie ponurego zamczyska w góralskim stylu powinny dziać się jakieś ibsenowskie tragedie” (fragment powieści Maria i Magdalena)
Mieszkanką Willi pod Jedlami była min. Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, wybitna polska poetka dwudziestolecia międzywojennego, związana z grupą poetycką Skamander, także autorka dramatów. Do Zakopanego trafiła za sprawą swojego ojca, Wojciecha Kossaka, który podróżował tam regularnie wraz z całą rodziną. Drugi mąż poetki – Jan Pawlikowski, był góralem, młode małżeństwo zamieszkało w rodzinnym gnieździe Pawlikowskich, czyli właśnie Willi pod Jedlami w Zakopanem.
Choć i ten związek poetki nie zakończył się szczęśliwie (poetka już poprzednio była raz zamężna) – Pawlikowski zdradził ją z młodą baletnicą – to w tym okresie powstało wiele pięknych, miłosnych wierszy poetki.
Willa jest nadal własnością prywatną rodziny Pawlikowskich, jednak wpisana jest w trasę Szlaku Architektury Drewnianej Małopolski, warto się tam wybrać, aby obejrzeć ją z zewnątrz. Znajduje się ona na wzgórzu Koziniec, w oddaleniu od centrum Zakopanego, można tam jednak dojść z Krupówek spacerkiem (ok. 30 min.). Prowadzi tam żółty szlak.
W Willi Pod Jedlami bywała także siostra Marii Pawlikowskiej, czyli Magdalena Samozwaniec, pisarka debiutująca w dwudziestoleciu międzywojennym, autorka m.in. Na ustach grzechu, Wielkiego szlemu i na wpół biograficznej książki o rodzinie Kossaków i realiach życia w pierwszej połowie XX wieku – Maria i Magdalena. Po raz kolejny w fenomenalny sposób, z dużą dawką poczucia humoru i zdrowej dawki krytycyzmu pokazuje Zakopane ze swojej złotej epoki, Zakopane – kurort, stolicę artystyczną ówczesnej Polski.
A tak willę opisuje Magdalena Samozwaniec:
„Oto gniazdo Pawlikowskich na Bystrem, tak zwany Koziniec. Piękne, w czysto góralskim stylu utrzymane dworzyszcze, urządzone z wielkim smakiem: drewniane, rzeźbione stołki, ławy przykryte ludowymi kilimkami, cynowe misy, mosiężne dzbany, na ścianach ręcznie malowane talerze góralskie, wszystko w najszlachetniejszym gatunku. Panuje tu jednak nastrój ponury, pełen tak wówczas lubianej dziwności. Po wielkich izbach o belkowych pułapach krząta się stara zgarbiona wróżka, zawsze w wełniakach, pani Wanda Pawlikowska, żona starego Jana Gwalberta. W alkowie pierwsza żona starszego syna, Michała, Maryna, zaplata przy świeczce włosy (…) Na tej scenie ponurego zamczyska w góralskim stylu powinny dziać się jakieś ibsenowskie tragedie” (fragment powieści Maria i Magdalena)
oprac. Agnieszka Krupnik
